sander van der heide

Het wordt weer wat rustiger wat betreft de klussen, de meeste decemberreleases zijn nu wel klaar. DVD/CD Kyteman en DVD/CD Trijntje Oosterhuis, waren wel de meest grote klussen dit keer en met Pixility hebben we ook de authoring mogen verzorgen met als primeur een Blu-ray van Trijntje. Eindelijk tijd voor de afronding van mijn nieuwe masteringruimte en het ijkt wel of iedereen in het pand aan het verbouwen is. Volgende week beginnen we aan studio 3 voor Pier Durk zijn mastering, Guido Aalbers schildert zijn ruimte paars/aquablauw en ik krijg nu een, volgens acousticus Davis van Olst, ‘no compromise’-vloer. Volgende week gaan de Dunlavy speakers in de ruimte en wordt alles qua akoestiek opgebouwd. Pier Durk kwam dit filmpje tegen van mastering Engineer Collin Jordan, waarin hij perfect uitlegt waarom de Dunlavy SC-IV zo perfect is voor mastering:

Ondertussen hebben we wat luistersessies gehouden. De originele CD’s uit 1987, de nieuwe gemasterde stereoversies en de monoversies. Wat ik zelf erg leuk vond, was van de albums die ik voornamelijk als monoversie kende, nu eens een stereoversie te horen. Neem nou “A Hard Days Night”, als ik het juist heb, zijn deze mixen in 1987 bijgeschaaft, maar er is zovel over de mixen geschreven, dat ik niet meer weet wat waar is en wat niet. Dus laat ik dan maar gewoon eens noteren hoe het op mij overkomt: gekunsteld en niet af!. Hoezo niet af? De monomix van “A Hard Days Night” is gewoon klaar, in de juiste verhouding. Volgens mij is de stereomix niet meer dan een fase voor de mono eindmix, waarbij nog niet alles naar 1 kanaal is gemixt. Net zoals je tegenwoordig eerst naar wat mixbussen in een mengtafel stuurt om die weer samen naar 2 kanalen te mixen, een soort submix. Wat drums links, gitaren rechts, waarbij in de jaren tachtig volgens mij wat ambiance is toegvoegd op de drums naar het rechterkanaal toe, zodat het lijkt alsof het meer bij elkaar hoort. Die transparantheid waar men in andere recensies zo over roemt, die is bijna logisch, de fase hierna waarbij alles naar 1 spoor door een limiter werd gemixt is waarbij alles over elkaar ligt, maakt het moeilijker om drums en gitaarpartijen te onderscheiden zoals je dat bij de stereoversie wel kan, dat zegt niets over de kwaliteit van de mix, dat is een gegeven. Desalniettemin hartstikke interessant om te beluisteren. Maar goed, de eerste 4 platen zou ik dus gewoon mono kopen en de rest stereo, wat met die boxen onmogelijk is, aangezien de stereoversies alleen los zijn te krijgen.

Goed, de stereoversies. Deze heb ik naast de originele CD’s van 20 jaar geleden gelegd. De nieuwe remasters zijn iets harder, maar gelukkig niet te hard. Het moest ook wel, want als je voor de leek wat verschil wil maken, dan kan het maar beter wat harder zijn dan even hard of erger nog, zachter. Maar….er zijn 3 dingen die me erg tegenvallen bij de nieuwe versies:

1. De compressie. Ik weet niet welke analoge compressor(s) men heeft gebruikt. Vast hele mooie oude EMI-bakken die zijn gecustomized tot en met, maar aangezien men met een heel team van engineers hieraan heeft gewerkt, had ik niet verwacht, dat het zo onmuzikaal zou zijn. Het wordt er gewoon wat zompig van en de compressor werkt tegen het ritme in van de drums. Oftwel, een compressor moet hetgeheel strakker maken en de groove behouden of versterken, als hij er tegenin werkt, klinkt het allemaal wat onmuzikaler.
2. EQ. Hoewel alles heel secuur en miniem is gedaan, loopt het allemaal wat vast in het laagmidden en zit er een scherp randje overheen. Niet mijn smaak.
3. Denoising. Met de meest moderne technieken van CEDAR heeft men de boel in 4 jaar tijd netjes ontruist. Ruis kan soms storend zijn, maar er is tussen ruis en geen ruis nog een gebied: een beetje ruis. Ik vind dat er teveel ruis is weggehaald en dat betekent niet dat het te clean is of te mooi, maar ik mis nu de ‘adem’ en ruimte om de instrumenten heen.

Kortom, voor mij is het een tegenvaller, maar moet daarbij wel zeggen dat het ook wel een hele heftige mastering is, The Beatles remastering. Om zelf te kunnen beoordelen of je mijn mening deelt, mag ik van EMI een 2CD-sampler weggeven met daarop 32 willekeurige tracks (van elk album 2). Stuur mij in een mailtje naar beatles@sandervanderheide.nl 3 namen van alle mastering engineers die aan deze remastering hebben gewerkt en wie weet, ontvang jij deze sampler in de brievenbus.

Ja hoor, op 9-9-9 wordt de 13 CD-box van een compleet geremasterde Beatles catalogus uitgebracht. Aangezien ik remasterings spaar en hun originelen ben ik erg benieuwd. Tot nu toe is het origineel meestal beter en ik ben bang dat dat hier ook het geval zal zijn. Was het bij Michael Jackson het belachelijke volume en compressie, zal het hier het aantasten van de mixen zijn. In dit verslag op beatlesnews.com kun je lezen wat men met uiterste precisie allemaal heeft gedaan.

Het zal geen makkelijke klus zijn geweest. Ik kan me de druk voorstellen waaronder je werkt. Het is dan ook geen eenmansklus geweest bij Abbey Road Studios. Met een heel masteringteam heeft men hier jaren aan gewerkt! Wat ik jammer vind is dat die typische stereo mixen met drums rechts en stemmen links, opnieuw zijn gemixt met de huidige standaard van stem en drums in het midden. Maar het meest vreemde vind ik nog wel dat de albums die oorspronkelijk stereo waren nu ook als speciale mono-CD uitkomen, voor de verzamelaars. Alsof die de monoknop op hun versterker niet kunnen vinden, alsof men thuis de speakers als niet samen naast elkaar heeft staan, alsof de meeste tieners hun mp3′s niet met één helft van hun koptelefoon luisteren. Ik denk dat ik die SACD surroundversie dus wel op m’n buik kan schrijven.

Nu het qua apparatuur bijna op orde is in de mastering studio, zijn we ons gaan focussen op het stroomgedeelte. Het was de bedoeling om een netstabilisator te plaatsen, aangezien een scheidingstrafo even niet in ons budget lag. Zo’n unit van Torus, Furman of Equitech ligt toch al gauw rond de 8000 euro. Maar na herhaalde zoektochten op het internet kwamen we deze Duitse 5kVa scheidingstrafo tegen. Wat deze transformator doet is niet alleen het scheiden van de aangeleverde stroom, maar ook de enkelfase 220V omzetten naar tweefase 110 volt, gebalanceerde stroom dus. Als je daar meer over wil weten, lees dan hier wat artikelen van Equitech.

Bij de netstabilisatoren merkten we best een kleine verbetering, het geluidsbeeld werd wat rustiger, maar groot een groot verschil was het niet. Het effect met de scheidingstrafo was tot nu toe het grootst wat we tijdens het hele tuningproces hebben meegemaakt. Nog een groter verschil dan het veranderen van versterker of speakerkabel. Wat een diepte, detail,  rust en laag ruisniveau. Iedereen die bij de test aanwezig was merkte het in de eerste paar seconden al. Wow! En het leuke is, het maakt nu niet meer uit hoe je een stekker in het stopcontact steekt, de fase klopt altijd. (Hiervoor gebruikte ik de Van den Hul fasemeter om te bepalen waar de fase op stond. Iets wat ik een ieder kan aanraden. Het scheelde mij in de vorige situatie echt een octaaf in het laag).

Ik heb alle apparatuur (inclusief versterkers en computers), digitaal en analoog, op via deze unit op 1 groep staan. De trafo bromt alleen wel lekker, dus staat ie in de machinekamer naast de studio. Om de stroom 10 meter verderop in de studio via 1 verdeelblok aan te bieden heb ik hulp gekregen van de legendarische Aalt Jouk van den Hul. In het buitenland worden menige grote studio’s voorzien van zijn bekabeling en in de Hifiwereld staan zijn speakerkabels, interlinks en elementen bekend als het summum op dat gebied. Ik was dus erg vereerd dat hij enthousiast reageerde om me te helpen en adviseren in de bekabeling van de studio. Voor de stroomkabel hebben we de Mainstream HYBRID gebruikt. Een cruciale kabel, aangezien alle stroom via deze kabel loopt en hij tevens met de audiokabels en beeldschermkabels in een kabelgoot ligt. De afscherming van deze kabel zorgt ervoor dat er geen interferentie naar de omliggende kabels is, maar ook dat hij niet als een soort antenne signaal van buitenaf oppakt. En het beetje ruis wat er nog in het stroomsignaal zit wordt door een speciale filtertechniek weggewerkt. Binnenkort ga ik met zijn speakerkabel experimenteren. Het enge is, hoe beter het systeem wordt, hoe beter je de verschillen gaat horen.

Van www.aem.nl had ik een Trinnov roomcorrectie-systeem op proef gekregen waar ook een Grimm cc1 Wordclockgenerator bij zat. Ik heb deze al eens eerder op mijn DCS-converters aangesloten en aangezien de tijd toen beperkt was, raakte ik nog niet echt overtuigd dat ik deze nodig had.

Bij de mastering van Bl3nder (nieuwe hiphop-act op Embrace Recordings van Branko van Kooten. Met Bas van Lier trio en Def P) heb ik het nog eens geprobeerd, maar dan op een andere manier. Aangezien alles in 88 kHz was gemixt (88/96 kHz is absoluut aan te raden als je systeem het aankan), moet ik aan het eind van de mastering terug naar 44.1 kHz, de samplefrequentie van CD. Dit kan op 2 manieren: Alles klokken aan 88 kHZ en daarna een softwareprogramma erop loslaten die het terugrekent naar 44,1 kHz of afspelen op 88 kHz tot en met de DA-converter die het signaal analoog maakt voor de analoge mastering apparatuur. De AD-converter wordt dan weer een nieuwe masterclock op 44.1 kHz die je dan doorkoppelt tot je opnamesysteem die daar ook op klokt (in mijn geval Logic).

Dat betekent dat ik voor het 44.1 kHz gedeelte mijn DCS AD-converter gebruik als clock en bij het 88 kHz gedeelte mijn RME-AES kaart als clock fungeert. Wat een verschil toen ik deze RME kaart niet zelf een kloksignaal liet genereren, maar liet syncen op de Grimm cc1. Door extreem lage jitter had ik een veel strakker en sneller, maar vooral stabieler laag. De ‘groove’ van het nummer was gewoon anders. Ook hi-hats klonken opener, niet zo ruw en scherp meer en ruimtelijker. Ik heb helaas andere prioriteiten op dit moment, maar de cc1 gaat op m’n verlanglijstje. Het kwam deze mastering absoluut ten goede. Zoals je ziet, niet alleen de sound van de CC1 werd door de klanten gewaardeerd, maar ook de styling met de prachtige houten voorkant en het kleine ledje wat als puntje op de “i” functioneert.

(op de foto: Bas van Lier (Bl3nder), Branko van Kooten (Embrace) en Sander van der Heide)

 

Door alle werkzaamheden en dan ook nog de masteringsessies van “Wit Licht Live” en het nieuwe album van Bløf, kom ik haast niet meer aan bloggen toe (laat staan m’n mail). Pier heeft op zijn blog op Hyves wel een tussenstand beschreven.